የወረቀት ላይ አጋር፦ የሰበር መመሪያው አንቀጽ 13 እና የፍርድ ቤት አጋር (Amicus Curiae) የተግባር ክፍተት

1. መግቢያ

የፌ/ጠ/ፍ/ቤት ሰበር ችሎት በፌ/ፍ/ቤቶች አዋጅ ቁጥር 1234/2013 አንቀጽ 10 እና አንቀጽ 2(4) መሠረት "መሠረታዊ የሕግ ስህተት" (Fundamental Error of Law) ባለባቸው ጉዳዮች ላይ የመጨረሻ ውሳኔ የመስጠት ስልጣን ያለው ከመሆኑም በላይ የህግ ትርጉም የያዙ ውሳኔዎቹ በየትኛው እርከን በሚገኙ የበታች ፍርድ ቤቶች ላይ የአስገዳጅነት (Interpretative Binding Precedent) ሃይል አላቸው። ይህን ከባድ ኃላፊነት ለመወጣት ፌ/ጠ/ፍ/ቤቱ የራሱን የውስጥ አሠራር ለማዘመን የሰበር ሥነ-ሥርዓት መመሪያ ቁጥር 17/2015'ን' አውጥቶ ከሚያዚያ 19 ቀን 2015 ዓ.ም ጀምሮ ተግባራዊ አድርጓል።

የዚህ መመሪያ አንቀጽ 13 ለኢትዮጵያ የዳኝነት ሥርዓት አዲስ የሆነውን "የፍርድ ቤት አጋር" (Amicus Curiae) አሠራርን ያስተዋውቃል። ከዚህ መመሪያ በፊት በ2013 ዓ/ም የምርጫ ጉዳይ ላይ የህገ መንግስት አጣሪ ጉባዔ ተግባራዊ ያደረገው የባለሙያዎች መስማት የቅርብ ጊዜ ትውስታችን ሲሆን የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ስልጣንና ተግባር ለመዘርዘር የወጣ አዋጅ ቁጥር 1261/2013 አንቀፅ 15 (4) ስር የባለሙያ አስተያየት ሊቀርብ የሚችልበትን አግባብ ያስቀመጠ ሲሆን የህገ መንግስት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ የአሰራር ስነ ስርዓት ደንብ ቁጥር 7/2017 አንቀፅ 2(17) ስር የጉባዔ አጋዥ(የአሚከስ ኩሪ አቅራቢ) ትርጉም ሰጥቶ ስርዓቱ ጥቅም ላይ ሊውል የሚችልበትን አግባብ ደንግጎ ይገኛል፡፡ ሰበር ችሎቱን በሚመለከት አዋጅ ቁጥር 1234/2013 እንደ አዋጅ ቁጥር 1261/2013 ስለአጋር