Türk Takip Hukuku açisindan iflas yolu iki ana baslikta incelenmektedir. Bunlardan birincisini takipsiz iflas ikincisini ise takipli iflas yolu olarak adlandiririz. Takipsiz iflas, öncesinde herhangi bir takip prosedürünün baslatilmasina gerek olmaksizin gerçeklesebilirken; takipli iflas, takip prosedürlerinin uygulanmasi ile mümkün olmaktadir.
Takipsiz Iflas
Takipsiz iflas (dogrudan dogruya iflas), kural olarak kanunun düzenledigi hallerde herhangi bir takip prosedürüne gerek olmaksizin iflasi mümkün kilar. Bu prosedürde yalnizca alacakli degil, sartlar olustugunda borçlu da kendi iflasini talep edebilmektedir.
Ayrica, kimi hallerde borçlunun kendi iflasini talep etmesi kanun tarafindan zorunlu tutulmustur. Takipsiz iflas halleri kanunda numerus clauses olarak sayilmis olup, bu sartlarin disinda takipsiz iflasin mümkün olmadigini belirtmek gerekir.
Takipsiz Iflas, kanunda sayilan hallerde icra dairesinde iflas takip prosedürüne gerek olmaksizin Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açilacak iflas davasi yoluyla gerçeklesir. Türk Hukuku'nda takipsiz iflasa iliskin hükümler Icra Iflas Kanunu'nun 177-181. maddeleri arasinda düzenlenmistir.
Takipsiz Iflas Yolu Nedir?
Maddede düzenlenen alacaklinin talebi ile dogrudan dogruya iflas hali kanunda söyle açiklanmistir: "Asagidaki hallerde alacakli evvelce takibe hacet kalmaksizin iflasa tabi borçlunun iflasini isteyebilir.
- Borçlunun malum yerlesim yeri olmaz, taahhütlerinden kurtulmak maksadiyla kaçar, alacaklilarin haklarini ihlal elen hileli muamelelerde bulunur veya bunlara tesebbüs eder yahut haciz yoluyla yapilan takip sirasinda mallarini saklarsa;
- Borçlu ödemelerini tatil eylemis bulunursa;
- 308'inci maddedeki hal varsa;(1)
- Ilama müstenit alacak icra emriyle istenildigi halde ödenmemisse Türkiye'de bir yerlesim yeri veya mümessili bulunan borçlu dinlenmek için kisa bir müddette mahkemeye çagirilir. Bu Kanunun 178 inci maddesinin ikinci fikrasi burada da uygulanir."
Yukarida Icra Iflas Kanunu'nun 177. maddesinde açikça belirtildigi üzere bu dört bentte sayilan sebeplerden biri olustugunda, alacaklinin talebiyle öncesinde takibe gerek olmaksizin borçlunun iflasina karar verilebilir. 177. maddede belirtilen sartlar göz önüne alinirsa, su hallerde alacaklinin talebiyle dogrudan dogruya iflas mümkün olacaktir:
- Borçlunun yerlesim yerinin belirsiz olmasi,
- Borçlunun vermis oldugu taahhütlerden kurtulmak için kaçmasi,
- Borçlunun, alacaklilarin haklarini ihlal eden hileli eylemlerde bulunmasi/tesebbüs etmesi,
- Borçlunun haciz yoluyla takip yapilirken mallarini saklamasi,
- Borçlunun, ödemelerini tatil etmesi,
- Konkordato talebinin reddedilmesi,
- Konkordatonun tamamen feshi,
- Ilama dayanan bir alacagin icra emrine ragmen ödenmemesi.
Bu sartlardan herhangi birinin olusmasi durumunda alacakli tarafindan borçlunun dogrudan dogruya iflasi istenebilecektir. Bunun için borcun muaccel olmasinin da önemi bulunmamaktadir.
Borçlunun Talebi ile Takipsiz Iflas Nedir?
Borçlunun talebi ile takipsiz iflas, Icra Iflas Kanunu'nun 178. Maddesinde düzenlenmistir. Madde hükmüne göre "aciz halinde bulunan borçlu" bizzat kendisi mahkemeye basvurarak iflasini talep edebilecektir. Taleple birlikte, tüm aktif-pasiflerinin, alacaklilarinin adlari ile adreslerini mahkemeye sunmak durumundadir. Bu beyan. Iflasa karar verilebilmesi için sarttir.
Iflas talebi üzerine mahkeme, talebi ilan eder ve alacaklilarin ilanin yayimlanmasindan itibaren on bes gün içerisinde davaya müdahil olmasini veya itiraz etmesini bildirir. Alacaklilarin talebin reddini isteyebilmeleri için, borçlunun borçlarini ödemeyi geciktirmek ve takipleri ertelemek için bu talepte bulundugunu ileri sürmeleri gerekir. Bu dava, borçlunun idare merkezinin bulundugu yer Asliye Ticaret Mahkemesi'nde açilir.
Borçlunun kendi iflasini isteme zorunlulugu, IIK 178/3 hükmünde düzenlenmis bulunmaktadir. "...alacaklilardan birinin haciz yolu ile takibi neticesinde yapilan haciz borçlunun yari mevcudunun elinden çikmasina sebep olup da kalani muaccel ve vadesi bir sene içinde hulul edecek diger borçlarini ödemeye yetismiyorsa borçlu derhal aczini bildirerek iflasini istemeye mecburdur."
Yukarida madde metninde açikça düzenlendigi üzere, alacaklilardan birinin haciz talebi neticesinde borçlunun malvarliginin yarisi elinden çikar, kalan malvarligi da vadesi gelmis ve bir sene içinde gelecek borçlarini ödemeye yetmezse borçlunun aczini isteyip iflas talebinde bulunmasi mecburidir.
Sermaye Sirketleri Ile Kooperatifler
Icra Iflas Kanunun 179. maddesinde, borca batik olan sermaye sirketleri ve kooperatifler açisindan zorunlu bir iflas hali öngörülmüstür. Kanun, idare ve temsil yetkisine sahip kisiler, tasfiye memuru yahut alacakli tarafindan "aktiflerin muhtemel satis fiyatlari üzerinden düzenlenen ara bilançoya göre borca batik oldugu" tespit edildigi takdirde iflasinin istenmesinin zorunlu oldugunu düzenlemistir.
Terekenin Iflas Hükümlerine Göre Tasfiyesi
Tereke, Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarinca en yakin kanuni mirasçilar tarafindan reddedilir veya karine olarak reddedilmis sayilirsa sulh mahkemesi, iflas hükümleri uyarinca terekeyi tasfiye eder. Miras birakan eger ölüm tarihinde ödemeden aciz oldugu açikça belli yahut resmi olarak tespit edilmis durumda ise miras reddedilmis sayilir (TMK 605).
Ayrica, tereke borca batiksa veya resmi tasfiyeye karar verilmisse de tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.
Takipsiz iflas ile ilgili daha fazla bilgi almak için ekibimizle iletisime geçebilirsiniz.
Ilginizi Çekebilir: Hacze Imtiyazli Istirak.
The content of this article is intended to provide a general guide to the subject matter. Specialist advice should be sought about your specific circumstances.
